Urenlang swipen. Eindeloos veel profielen. Je vindt steeds minder mensen leuk en achteraf vraag je je af wat je hebt zitten doen. Je bent niet gek. Het systeem is gebouwd om je hooked te houden. Als je dit eenmaal ziet, kun je het niet meer niet zien.

Je breint raakt verslaafd

Elke match geeft een kleine dopamineshot. Dat is een stofje in je brein die zorgt voor het verlangen voorafgaand aan een beloning. Het geeft een voldaan gevoel na een beloning en het stimuleert motivatie. Swipe-apps spelen hierop in door het proces eindeloos en moeiteloos te maken.

Wat hierbij een cruciale rol speelt is variabele beloningen: dit principe, dat ook in gokautomaten wordt gebruikt, betekent dat je niet weet wanneer je een beloning krijgt. Het onvoorspelbare zorgt ervoor dat je hersenen telkens hopen op een positieve uitkomst.

Swipen is bewust verslavend gemaakt

Tinder mede-oprichter Jonathan Badeen heeft toegegeven dat de inspiratie achter de swipe-functie afkomstig is van een beroemd psychologisch experiment uit 1948 van B.F. Skinner. In 1948 deed Skinner onderzoek naar gedrag door duiven in een ‘Skinner-box’ te plaatsen. Hij ontdekte dat onvoorspelbare beloningen (bijvoorbeeld willekeurig eten bij een bepaalde handeling) zorgden voor dwangmatig en herhalend gedrag. Dit wordt een variabele beloningsschema genoemd.

Net als bij Skinners duiven of een gokkast, is de beloning van een swipe onvoorspelbaar. Swipe-apps veroorzaken hyperactiviteit in het beloningsverwerkingsgebied van de hersenen, wat het verlangen om door te blijven swipen enorm stimuleert. Een dopamine-rush is op zichzelf niet schadelijk is, maar is het voortdurend verwachten ervan dat wel.

Gamificatie: Daten wordt gokken

In veel datingapps wordt bewust andere gamificatie toegepast. De makers bouwen spelelementen in, zoals snelle beloningen en goed getimede likes. Daardoor komt steeds opnieuw dopamine vrij.

Volgens communicatiewetenschapper dr. Elisabeth Timmermans van de Erasmus Universiteit Rotterdam zit hier een pijnlijke paradox: “De gebruikers mogen niet te succesvol zijn op de app. Dan geven ze geen geld uit.” Zegt ze tegen VRT NWS. Door de verslavende werking achter het swipen gaan gebruikers uiteindelijk betalen om te blijven swipen.

‘swipe’-burnout en eenzaamheid

Op de lange termijn kan het gevoel van isolatie en eenzaamheid groeien. De stap om iemand echt te ontmoeten wordt steeds groter naarmate je meer tijd op een app doorbrengt. In een consumentenonderzoek van Forbes in 2024 onder 1.000 Amerikaanse datingapp-gebruikers rapporteerde 80% van de vrouwen enige mate van burnout, versus 74% van de mannen.

In wetenschappelijk onderzoek door de University of Sydney in 2020 hadden gebruikers van swipe-gebaseerde datingapps hogere niveaus van depressie, angst en psychisch leed in vergelijking met mensen die deze apps niet gebruiken.

Swipen brengt ons verder uit elkaar

Hoe meer je swipet, hoe groter de kans dat je je slechter gaat voelen. Over jezelf, over de zoektocht naar liefde, en over andere mensen. Dat is de conclusie van vrijwel al het onderzoek op dit gebied. Een swipe-systeem dat pretendeert te verbinden doet precies het tegenovergestelde.